Robotleasen
Terug naar robot nieuws
Robot nieuwsMarktontwikkelingen15 november 20266 min

Van fabrieksarm tot humanoid: de geschiedenis van robots, en waarom humanoids in 2027 voor de deur staan

Het woord robot is ruim honderd jaar oud, de eerste fabrieksrobot ging in 1961 aan het werk. Van Unimate via de eerste elektrische robots uit Europa, ASIMO en de cobot naar 2027: het jaar waarin meerdere fabrikanten hun humanoids aan bedrijven willen leveren.

Foto van Frank Q. Brown, Los Angeles Times bij Van fabrieksarm tot humanoid: de geschiedenis van robots, en waarom humanoids in 2027 voor de deur staanFoto: Frank Q. Brown, Los Angeles Times

Foto: Frank Q. Brown, Los Angeles Times, ‘Unimate pouring coffee for a woman at Biltmore Hotel, 1967’, via Wikimedia Commons (UCLA Library), CC BY 4.0, bijgesneden.

Samenvatting

Wat betekent dit in het kort?

Het woord robot is ruim honderd jaar oud, de eerste fabrieksrobot ging in 1961 aan het werk. Van Unimate via de eerste elektrische robots uit Europa, ASIMO en de cobot naar 2027: het jaar waarin meerdere fabrikanten hun humanoids aan bedrijven willen leveren.

Het woord robot komt uit het toneelstuk R.U.R. (1920); de eerste fabrieksrobot, de Unimate, ging in 1961 aan het werk bij General Motors.
KUKA (1973) en ASEA (1974) maakten de robot elektrisch, ASIMO (2000) liet een humanoid lopen en de UR5 (2008) bracht de cobot naast de mens.
Nu zijn er volgens de IFR ongeveer 5 miljoen industrierobots; Tesla, GXO met Apptronik en anderen noemen 2027 voor de eerste leveringen van humanoids, maar dat zijn plannen, geen garanties.

Deze pagina is bedoeld als marktverkenning. Beschikbaarheid, prijzen en specificaties kunnen per leverancier verschillen.

1920: het woord robot komt uit een toneelstuk

Het woord robot is ouder dan de machine. Het komt uit R.U.R., een toneelstuk uit 1920 van de Tsjechische schrijver Karel Čapek. De titel staat voor Rossumovi Univerzální Roboti, Rossums Universele Robots. In het stuk zijn robots kunstmatige arbeiders die in een fabriek worden gemaakt. Het idee van een machine die werk van mensen overneemt, was er dus al lang voordat iemand er een kon bouwen.

Dit artikel loopt in grote stappen door ruim honderd jaar robots: van de eerste fabrieksarm tot de humanoids die fabrikanten voor 2027 aankondigen. Het laat zien hoe elke nieuwe generatie een stap dichter bij gewoon werk kwam, en waarom de belofte vaak sneller ging dan de praktijk.

1961: Unimate pakt het vuile werk in een autofabriek

De eerste industrierobot die echt in een fabriek werkte, was de Unimate. De uitvinder George Devol vroeg in 1954 patent aan op de arm; samen met ondernemer Joseph Engelberger bracht hij hem op de markt. In 1961 ging de eerste Unimate aan het werk in de Ternstedt-fabriek van General Motors in Trenton (New Jersey). Volgens IEEE Spectrum nam hij daar ‘vuil, saai en gevaarlijk’ werk over: gegoten metalen onderdelen uit een gietmachine halen.

Dat is nog altijd de kern van robotisering: niet de mens nadoen, maar één zware of eentonige taak betrouwbaar herhalen. De foto bij dit artikel toont een Unimate in 1967 in het Biltmore Hotel, waar hij voor de Los Angeles Times koffie schonk: een demonstratie om te laten zien wat een programmeerbare arm kon.

1973 en 1974: Europa maakt de robot elektrisch

De volgende grote stap kwam uit Europa. Het Duitse KUKA bouwde in 1973 de FAMULUS, volgens KUKA de eerste industrierobot met zes assen die elk door een elektromotor worden aangedreven. Het Zweedse ASEA, dat later opging in ABB, bracht in 1974 de IRB 6 op de markt: volgens ABB de eerste commerciële, volledig elektrische robot met een microprocessor als besturing.

Elektrische aandrijving en een computer als brein maakten robots nauwkeuriger, schoner en makkelijker te programmeren. Daarmee werden ze geschikt voor lassen, spuiten, polijsten en monteren, vooral in de auto-industrie. Die opbouw, een arm met zes assen en een eigen besturing, is tot vandaag de standaard voor industrierobots.

2000: ASIMO laat zien dat een robot kan lopen

Honda presenteerde op 20 november 2000 in Tokio ASIMO, een kleine humanoïde robot die volgens Honda dankzij nieuwe looptechniek ongekend menselijk kon lopen. ASIMO werd wereldberoemd, maar was een onderzoeks- en demonstratierobot, geen machine voor de werkvloer.

Dat is een patroon dat steeds terugkomt: humanoids halen de krantenkoppen ruim voordat ze werk doen. Lopen, traplopen en zwaaien zijn indrukwekkend, maar een bedrijf heeft pas iets aan een robot als die een taak dag in dag uit uitvoert, met een bekende uitval en onderhoud in de buurt.

2008: de cobot haalt het hek weg

Industrierobots stonden lang achter een hek, omdat ze te snel en te sterk zijn om naast mensen te werken. In 2008 bracht het Deense Universal Robots de UR5 op de markt, een robotarm met zes gewrichten die bedoeld is om zonder hek naast mensen te werken. De eerste exemplaren werden verkocht in Denemarken en Duitsland.

De cobot maakte robots bereikbaar voor kleinere bedrijven: lichter, sneller in te stellen en makkelijker te verplaatsen. Rond dezelfde tijd kwamen autonome mobiele robots op die zelfstandig door magazijnen rijden. Samen vormen cobots, AMR's en schoonmaakrobots nu het grootste deel van de robots die Nederlandse bedrijven in de praktijk tegenkomen.

Vandaag: vijf miljoen robots aan het werk

Volgens de International Federation of Robotics (IFR) werden in 2025 wereldwijd ruim 600.000 nieuwe industrierobots geplaatst, en zijn er nu ongeveer 5 miljoen in gebruik. China plaatste er in 2025 alleen al 354.000. In de EU staan nu 712.000 industrierobots, 80 procent meer dan in 2015.

Van de eerste Unimate tot vijf miljoen robots duurde ruim zestig jaar. Bijna al die robots zijn armen of rijdende systemen die één soort taak doen. Humanoids, robots met een mensachtige vorm die in een omgeving voor mensen moeten werken, zijn in die telling nog een kleine groep.

2027: humanoids staan voor de deur

Meerdere fabrikanten en gebruikers noemen 2027 als het jaar waarin humanoids van proef naar levering gaan. Tesla wil zijn Optimus eind 2027 aan andere bedrijven verkopen; de fabriek in Fremont bouwt sinds oktober 2026 de eerste exemplaren van productiekwaliteit. Logistiek dienstverlener GXO tekende op 12 november 2026 een intentieverklaring met Apptronik: proeven met de humanoid Apollo vanaf 2027, eerste inzet eind 2027 in Noord-Amerika, en bij succes tot 1.000 robots in vier jaar. GXO zet ook al Digit van Agility Robotics in en breidt die vanaf begin 2027 uit naar twee extra locaties in de Verenigde Staten. En op 20 januari 2027 gaat in de hele EU de nieuwe Machineverordening gelden, de regels waaraan machines, ook robots, moeten voldoen voordat ze op de markt komen.

Dat zijn plannen en aankondigingen, geen garanties. Tijdlijnen voor humanoids zijn vaker opgeschoven, en critici als robotpionier Rodney Brooks verwachten dat de humanoids die echt doorbreken er anders uitzien dan nu, bijvoorbeeld op wielen. De geschiedenis leert ook dat elke nieuwe generatie robots eerst op één taak moest bewijzen dat ze betrouwbaar is. In ons artikel ‘Robots in 2027 en daarna’ staat uitgebreider wat Musk, Huang, Hassabis en Brooks verwachten.

Wat dit betekent voor uw bedrijf

De rode draad van zestig jaar robotisering is dat robots slagen waar een taak zwaar, eentonig of gevaarlijk is, en waar de robot die taak elke dag hetzelfde kan doen. Dat gold voor de Unimate in 1961 en dat geldt voor de humanoid in 2027. Wachten op de humanoid is voor de meeste bedrijven geen goed plan: voor transport, inpakken, laden, schoonmaken en machinebediening bestaan nu al robots met een bekende staat van dienst.

Wie humanoids wil volgen, let op drie signalen: klanten die met naam en cijfers vertellen wat een robot oplevert, metingen in plaats van demo's, en service en onderhoud in Nederland of België. In de gids staan onder meer de Tesla Optimus, de Apptronik Apollo en de Agility Digit, met bron en peildatum per profiel. RobotLeasen verkoopt of verhuurt zelf geen robots en bevestigt geen prijzen, levertijden, beschikbaarheid of lease-, huur- of RaaS-vormen.

Bronnen en verdere informatie

Vraag informatie aan

Gerelateerde robots

Bekijk modellen bij dit onderwerp

Alle robots

Zakelijke context

Toepassingen bij dit onderwerp

Verder lezen

Gerelateerde ontwikkelingen